Αλλεργιογόνα στον κατάλογο: τι ζητά ο ΕΦΕΤ και ο Κανονισμός (ΕΕ) 1169/2011
Η εγκύκλιος του ΕΦΕΤ σε απλά ελληνικά: τα 14 αλλεργιογόνα με παραδείγματα ελληνικών πιάτων, η λέξη «περιέχει», οι τρεις προϋποθέσεις για την προφορική ενημέρωση.
Ο ΕΦΕΤ ζητά από κάθε εστιατόριο, καφετέρια και ξενοδοχείο να ενημερώνει τον πελάτη, πριν από την πώληση και στα ελληνικά, αν ένα πιάτο περιέχει κάποιο από τα 14 αλλεργιογόνα του Κανονισμού (ΕΕ) 1169/2011, με τη λέξη «περιέχει» και το όνομα του αλλεργιογόνου. Η εγκύκλιος 20303 της 22.12.2014 αναφέρει ρητά, ανάμεσα στους τρόπους ενημέρωσης, την αναγραφή τους στους τιμοκαταλόγους ή «σε έντυπο ή ηλεκτρονικό υλικό, άμεσα διαθέσιμο στον πελάτη».
Παρακάτω: η λίστα των 14 με παραδείγματα από την ελληνική κουζίνα, τι ακριβώς ζητά η εγκύκλιος, πότε αρκεί η προφορική ενημέρωση, τι ισχύει στην Κύπρο και πώς κρατάτε τα αλλεργιογόνα σωστά σε κάθε πιάτο. Ελέγξαμε τις πηγές στις 17.10.2026.
Ποια είναι τα 14 αλλεργιογόνα;
Τα ορίζει το Παράρτημα ΙΙ του Κανονισμού (ΕΕ) 1169/2011 και είναι ίδια σε όλη την ΕΕ. Στη δεύτερη στήλη η επίσημη ελληνική ονομασία, στην τρίτη παραδείγματα από πιάτα που σερβίρετε:
| # | Ονομασία (Παράρτημα ΙΙ) | Πού το συναντάτε |
|---|---|---|
| 1 | Δημητριακά που περιέχουν γλουτένη | σιτάρι, σίκαλη, κριθάρι, βρώμη: ψωμί, πίτα, φύλλο, κριθαράκι, παξιμάδι, πανάρισμα |
| 2 | Καρκινοειδή | γαρίδες, καραβίδες, αστακός, καβούρι |
| 3 | Αυγά | μπεσαμέλ, αυγολέμονο, μαγιονέζα, φρέσκα ζυμαρικά |
| 4 | Ψάρια | κάθε ψάρι, ταραμάς, αντζούγιες, σάλτσες με ψάρι |
| 5 | Αραχίδες (αράπικα φιστίκια) | αράπικα φιστίκια και ό,τι φτιάχνεται με αυτά |
| 6 | Σόγια | σάλτσα σόγιας, φυτικό ρόφημα σόγιας στον καφέ |
| 7 | Γάλα (συμπεριλαμβανομένης της λακτόζης) | φέτα, γιαούρτι, τζατζίκι, βούτυρο, κρέμα, γάλα στον καφέ |
| 8 | Καρποί με κέλυφος | αμύγδαλα, φουντούκια, καρύδια, κάσιους, πεκάν, καρύδια Βραζιλίας, φιστίκια Αιγίνης, μακαντάμια: μπακλαβάς, καρυδόπιτα |
| 9 | Σέλινο | σούπες, ζωμοί, μαγειρευτά, σάλτσες |
| 10 | Σινάπι | μουστάρδα, ντρέσινγκ και σάλτσες με σινάπι |
| 11 | Σπόροι σησαμιού | σουσάμι, ταχίνι, χαλβάς, κουλούρι |
| 12 | Διοξείδιο του θείου και θειώδεις ενώσεις | πάνω από 10 mg/kg ή 10 mg/l: κρασί, αποξηραμένα φρούτα |
| 13 | Λούπινο | αλεύρι λούπινου σε ορισμένα αρτοσκευάσματα |
| 14 | Μαλάκια | καλαμάρια, χταπόδι, σουπιές, μύδια, στρείδια |
Η εγκύκλιος ζητά το όνομα «όπως περιλαμβάνεται στο Παράρτημα ΙΙ». Σύμβολα επιτρέπονται μόνο αν συνοδεύουν το όνομα, όχι στη θέση του.
Τι ζητά ακριβώς η εγκύκλιος του ΕΦΕΤ;
Ο Κανονισμός εφαρμόζεται από τις 13 Δεκεμβρίου 2014, και η εγκύκλιος 20303/22.12.2014 είναι, όπως την παρουσιάζει ο ίδιος ο ΕΦΕΤ, τα εθνικά μέτρα της Ελλάδας κατά το άρθρο 44 του. Ανάμεσα στους αποδέκτες της ήταν οι ομοσπονδίες της εστίασης (ΠΟΕΣΕ, ΠΑΣΚΕΔΙ), ο ΣΕΤΕ και το Ξενοδοχειακό Επιμελητήριο Ελλάδος. Όσα αφορούν τον κατάλογο:
| Τι | Τι γράφει η εγκύκλιος | Κεφάλαιο |
|---|---|---|
| Ποιους αφορά | μη προσυσκευασμένα τρόφιμα που πωλούνται στον τελικό καταναλωτή ή παραδίδονται σε μονάδες ομαδικής εστίασης, και όσα πωλούνται από απόσταση (τηλέφωνο, ιστοσελίδα) | 1 |
| Το όνομα | «με σαφή αναφορά της ονομασίας της ουσίας ή του προϊόντος όπως περιλαμβάνεται στο Παράρτημα ΙΙ» | 3 παρ. 1 |
| Η διατύπωση | η λέξη «περιέχει» και μετά η ονομασία | 3 παρ. 3 |
| Επιμόλυνση («μπορεί να περιέχει») | «προτείνεται», δεν επιβάλλεται | 3 παρ. 2 |
| Πότε και πού | «άμεσα διαθέσιμες και προσβάσιμες στο χώρο πώλησης-προσφοράς», ευανάγνωστες, πριν από την πώληση | 5 παρ. 1 |
| Γλώσσα | «υποχρεωτικά στην ελληνική γλώσσα ενώ επιτρέπεται επιπλέον και η πολύγλωσση παροχή» | 5 παρ. 1 |
| Σύμβολα | μόνο αν «συνοδεύει/συμπληρώνει την ονομασία» | 5 παρ. 4 |
| Αλλαγές | αναθεωρούνται «άμεσα» όταν αλλάζει η σύνθεση του πιάτου | 5 παρ. 5 |
| Τρόποι (ενδεικτικά) | στους τιμοκαταλόγους, ή «σε έντυπο ή ηλεκτρονικό υλικό, άμεσα διαθέσιμο στον πελάτη» | Παράρτημα |
Την ίδια υποχρέωση επαναλαμβάνει η υγειονομική διάταξη Υ1γ/Γ.Π/οικ.47829/2017 (άρθρο 5 παρ. 1): οι υπεύθυνοι των επιχειρήσεων τροφίμων διασφαλίζουν την πληροφορία για τα αλλεργιογόνα στα τρόφιμα χωρίς συσκευασία.
Αρκεί να το λέει ο σερβιτόρος;
Μόνο αν ισχύουν και οι τρεις προϋποθέσεις της εγκυκλίου μαζί (κεφάλαιο 5 παρ. 2):
- μια εμφανής πινακίδα που δείχνει πού είναι η πληροφορία ή καλεί τον πελάτη να ρωτήσει το προσωπικό
- η πληροφορία υπάρχει γραπτά, σε έντυπη ή ηλεκτρονική μορφή, μέσα στο κατάστημα, για τον πελάτη, για το προσωπικό και για τις αρμόδιες αρχές
- δίνεται πριν από την πώληση από κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό ή από ηλεκτρονικό μέσο, χωρίς κόστος για τον πελάτη
Ακόμη λοιπόν κι όταν ενημερώνετε προφορικά, η γραπτή πληροφορία πρέπει να υπάρχει. Τα αλλεργιογόνα γραμμένα σε κάθε πιάτο του καταλόγου τη δίνουν σε κάθε πελάτη πριν παραγγείλει, χωρίς να εξαρτάται από τη μνήμη του σερβιτόρου στη μέση της σεζόν.
Ενημέρωση, όχι νομική συμβουλή. Ελέγχθηκε στις 17.10.2026, στο κείμενο της εγκυκλίου 20303/2014 στο efet.gr.
Τι ισχύει στην Κύπρο;
Το άρθρο 44 του Κανονισμού ισχύει απευθείας. Οι Υπηρεσίες Υγείας έγραψαν το 2016 ότι για τα τρόφιμα που προσφέρονται στα εστιατόρια η πληροφορία «πρέπει να αναγράφεται είτε σε πινακίδα κοντά στο τρόφιμο είτε στο μενού». Και το Εφετείο, στην Πολιτική Έφεση 130/2019 (απόφαση της 10.12.2025), έκρινε ότι στη μαζική εστίαση η υποχρέωση δεν καλύπτεται μόνο με προφορική ενημέρωση όταν λείπει η γραπτή, όπως μετέφερε την απόφαση ο δικηγόρος George Coucounis στο Cyprus Mail (19.01.2026). Η υπόθεση αφορούσε αλλεργική αντίδραση σε αράπικα φιστίκια σε εστιατόριο ξενοδοχείου, και το δικαστήριο επικύρωσε το δικαίωμα αποζημίωσης. Για τα υπόλοιπα κυπριακά θέματα, δείτε τη σελίδα για το QR menu στην Κύπρο.
Ενημέρωση, όχι νομική συμβουλή. Ελέγχθηκε στις 17.10.2026.
Πώς δείχνετε τα αλλεργιογόνα στον ψηφιακό κατάλογο;
Τα σημειώνετε μία φορά σε κάθε πιάτο, στον πίνακα ελέγχου, και ο πελάτης τα βλέπει δίπλα στο πιάτο, στη γλώσσα του. Στο doXmenu:
- η λίστα έχει τα 14 αλλεργιογόνα της ΕΕ και, χωριστά, καλαμπόκι και μανιτάρια
- τα αλλεργιογόνα φαίνονται με το όνομά τους στην κάρτα του πιάτου και στη σελίδα του
- με ένα πάτημα σε ένα αλλεργιογόνο ο πελάτης βλέπει όλα τα πιάτα που το περιέχουν
- η αναζήτηση βρίσκει πιάτα με βάση όνομα, περιγραφή, ετικέτες, συστατικά και αλλεργιογόνα
- αλλάξατε συνταγή; αλλάζετε το αλλεργιογόνο μία φορά και φαίνεται αμέσως σε όλες τις γλώσσες
- οι ετικέτες «Χωρίς γλουτένη», «Vegan» και «Χορτοφαγικό» βοηθούν τον πελάτη να διαλέξει χωρίς πολλές ερωτήσεις
Στην εικόνα η αγγλική έκδοση ενός καταλόγου: ο πελάτης πάτησε τη γλουτένη και βλέπει κάθε πιάτο που την περιέχει.
Δύο πράγματα να ξέρετε. Πρώτο, σε μερικά αλλεργιογόνα η ελληνική ετικέτα του doXmenu είναι πιο σύντομη ή διαφορετική από την ονομασία του Παραρτήματος ΙΙ, για παράδειγμα «Σουσάμι» αντί για «Σπόροι σησαμιού» και «Μουστάρδα» αντί για «Σινάπι». Αν θέλετε την πλήρη διατύπωση, γράψτε τη και στην περιγραφή του πιάτου, π.χ. «Περιέχει: σπόρους σησαμιού». Δεύτερο, αν ενημερώνετε και προφορικά, ισχύουν οι τρεις προϋποθέσεις παραπάνω.
Έντυπος πίνακας ή ψηφιακός κατάλογος;
Ο ψηφιακός κατάλογος κρατά τα αλλεργιογόνα πάνω στο ίδιο το πιάτο, οπότε αλλάζουν μαζί του:
| Έντυπος πίνακας αλλεργιογόνων | Αλλεργιογόνα στον ψηφιακό κατάλογο | |
|---|---|---|
| Πού βρίσκονται | σε χωριστό φύλλο ή ντοσιέ | σε κάθε πιάτο |
| Νέο πιάτο | πρέπει να θυμηθείτε να το προσθέσετε | τα σημειώνετε όταν φτιάχνετε το πιάτο |
| Γλώσσες | συνήθως μία | στη γλώσσα του πελάτη |
| Ποιος τα βλέπει | ο πελάτης που ρώτησε | κάθε πελάτης, πριν παραγγείλει |
| Ενημέρωση | νέα εκτύπωση | αποθήκευση, φαίνεται αμέσως |
Πώς δεν κάνετε λάθος;
- κάθε πιάτο έχει σημειωμένα αλλεργιογόνα, μαζί με το πιάτο ημέρας, τα γλυκά και τα ποτά
- με νέα συνταγή ή νέο προμηθευτή, τα αλλεργιογόνα αλλάζουν την ίδια μέρα
- σάλτσες, ντρέσινγκ και γαρνιτούρες ελέγχονται όσο και το κυρίως πιάτο
- το προσωπικό ξέρει πού βρίσκεται η πληροφορία και απαντά στον πελάτη
- σε κάθε νέο κατάλογο σεζόν τα αλλεργιογόνα ελέγχονται από την αρχή
Αν ο κατάλογος είναι σε πολλές γλώσσες, συγκρίνετε αλλεργιογόνα και συστατικά σε καθεμία: δείτε ποιες γλώσσες χρειάζεται ο κατάλογός σας. Τι περιλαμβάνει το ψηφιακό μενού doXmenu και πόσο κοστίζει, θα το βρείτε στη σελίδα με τις τιμές· βάσεις και αυτοκόλλητα για κάθε τραπέζι θα βρείτε στο eshop του doXmenu.
Τι ρωτούν ακόμη οι ιδιοκτήτες;
Ποια είναι τα 14 αλλεργιογόνα;
Δημητριακά που περιέχουν γλουτένη, καρκινοειδή, αυγά, ψάρια, αραχίδες, σόγια, γάλα, καρποί με κέλυφος, σέλινο, σινάπι, σπόροι σησαμιού, διοξείδιο του θείου και θειώδεις ενώσεις, λούπινο και μαλάκια (Παράρτημα ΙΙ του Κανονισμού (ΕΕ) 1169/2011).
Πρέπει τα αλλεργιογόνα να είναι στα ελληνικά;
Ναι. Η εγκύκλιος 20303/2014 του ΕΦΕΤ ζητά την πληροφορία υποχρεωτικά στα ελληνικά και επιτρέπει επιπλέον άλλες γλώσσες.
Μπορώ να ενημερώνω τους πελάτες του μαγαζιού μόνο προφορικά;
Μόνο αν ισχύουν τρεις προϋποθέσεις μαζί: πινακίδα που το λέει, γραπτή πληροφορία μέσα στο μαγαζί, και ενημέρωση πριν την πώληση από εκπαιδευμένο προσωπικό ή ηλεκτρονικό μέσο, χωρίς κόστος για τον πελάτη.
Είναι υποχρεωτικό να γράφω «μπορεί να περιέχει»;
Η εγκύκλιος του 2014 το προτείνει, δεν το επιβάλλει (κεφάλαιο 3 παρ. 2).
Βλέπει ο ξένος πελάτης τα αλλεργιογόνα στη γλώσσα του;
Στο doXmenu ναι: τα σημειώνετε μία φορά στο πιάτο και εμφανίζονται σε κάθε γλώσσα του καταλόγου.
Από πού είναι τα στοιχεία;
ΕΦΕΤ, εγκύκλιος 20303/22.12.2014, κεφάλαια 1, 3, 5 και Παράρτημα· Κανονισμός (ΕΕ) 1169/2011 στο EUR-Lex, άρθρα 9, 21, 44 και Παράρτημα ΙΙ· Υ1γ/Γ.Π/οικ.47829/2017, άρθρο 5 παρ. 1. Κύπρος: σύνοψη των Υπηρεσιών Υγείας (25.03.2016) και Cyprus Mail, 19.01.2026. Η λίστα αλλεργιογόνων του doXmenu: στοιχεία της υπηρεσίας στις 17.10.2026. Όλες οι πηγές ανοίχτηκαν στις 17.10.2026.
Τι διαβάζετε μετά: τι πρέπει να γράφει ο τιμοκατάλογος εστιατορίου, πώς γίνεται η δημιουργία μενού εστιατορίου και QR code για ξενοδοχεία και beach bar. Ή ξεκινήστε τον δωρεάν μήνα.
Φτιάξτε το QR menu σας σήμερα: ο πρώτος μήνας είναι δωρεάν.
Ξεκινήστε δωρεάν